Rodzaje chmur cz.1

Altocumulus [łac.] (Ac – chmura średnia kłębiasta) złożona z białych lub szarych brył (także warstw). Składa się z kropel wody, ale nie jest to chmura opadowa. Występuje na wysokości od 2 400 do 6 100 m. Chmury tego typu mają grubość od 200 do 700 m. Utrzymuje się stosunkowo krótko.

Altocumulus lenticularis (chmura soczewkowata) - to nieruchoma chmura w kształcie soczewki ustawiona pod kątem prostym do kierunku wiatru, a równolegle do linii gór. Jest typowa dla zjawiska fenowego.

Kiedy powietrze o stabilnej wilgotności przepływa nad górą lub górami, po stronie nawietrznej mogą formować się duże fale stojace mas powietrza. Altocumulus lenticularis tworzą się właśnie na ich grzbietach. W sprzyjających warunkach chmury te utworzyć mogą długi rząd, formując tzw. “chmurę falistą”.

Piloci samolotów unikają obszarów występowania tych chmur, gdyż często towarzyszą im turbulencje, jednak piloci szybowców poszukują ich ze względu na łatwe do zlokalizowania wiatry pionowe, sprzyjające szybowaniu. Te “powietrzne windy” są bardzo silne, lecz spokojne, co pozwala na nadzwyczaj wysokie i dalekie loty. Aktualny rekord długości i wysokości szybowania (3 000 kilometrów na wysokości 14 938 metrów) powstał właśnie dzięki temu zjawisku.

Fen (z niem. Föhn) – ciepły i suchy wiatr wiejący z gór w doliny. W wyniku zmian fizycznych następuje ogrzewanie i osuszanie spadającego powietrza oraz gwałtowne ocieplenie w obszarze jego oddziaływania - nawet o 10-20 stopni Celsjusza w ciągu kilkunastu minut. W Tarach ten wiatr nosi nazwę halny.

Wiatry tego typu mogą spowodować znaczne podniesienie temperatury nawet o 20° w ciągu kilku minut, jak to się niekiedy zdarza w Stanach Zjednoczonych. Związane są z nim niezwykle czyste i przejrzyste powietrze oraz chmury o soczewkowatym kształcie Altocumulus lenticularis. Nagłe porywy wiatrów fenowych przynoszą szkody w gospodarstwach ludzi, a także w leśnictwie (zobacz: wiatrołomy). Ponadto z wiatrami tego typu związana jest niekorzystna sytuacja biometeorologiczna, w czasie ich wiania obserwuje się pogorszenie samopoczucia, wzrost podenerwowania i agresji, a także wzrost liczby samobójstw.

Cumulus (Cu - chmura kłębiasta) to oddzielna, gruba, biała chmura, złożona z kropel wody. Jej górna część ma kształt kopuły, a podstawa położona na wysokości od około 1000 do 2500 metrów jest pozioma. Czasami cumulusom towarzyszą niewielkie opady deszczu. Chmury te potrafią szybko się przekształcać, a typowy czas życia małego cumulusa trwa 10-30 minut.

O chmurach

Chmury - obserwowane w atmosferze, skupiska pary wodnej skondensowanej w małe krople lub kryształki lodu. Ochładzanie zmniejsza zdolność powietrza do zatrzymywania pary wodnej. Dalsze ochładzanie poniżej tzw. temperatury punktu rosy powoduje nasycenie (saturację), po której następuje kondensacja. Kondensacja i parowanie (w przypadku chmur wodnych) oraz depozycja i sublimacja (w przypadku chmur lodowych) zachodzą w atmosferze na chmurowych lub lodowych jądrach (zarodkach) nukleacji (zobacz też: mikrofizyka chmur).

Rodzaje chmur

Cirrus
Cirrostratus
Cirrocumulus
Altostratus
Altocumulus
Altocumulus lenticularis
Cumulus
Stratocumulus
Stratus
Nimbostratus
Cumulonimbus

Cirrus (Ci) to chmura pierzasta. Należy do lodowych chmur wysokich i występuje w górnej troposferze - jej podstawa może wystąpić poniżej izotermy 0°C (czyli wyżej w atmosferze tropikalnej, niżej w obszarach polarnych). W Europie, chmura cirrus może występować na wysokości od 6 000 do 12 000 m. Temperatury w chmurach cirrus wynoszą zwykle od -10°C do -40°C. Tropopauza jest naturalną barierą dla wierzchołków chmur cirrus. Typowa chmura cirrus wyglądem przypomina pierze, kłaczki lub “włosy anielskie”.

Cirrostratus (Cs, chmura warstwowo-pierzasta) – chmura w postaci przejrzystej, mglistej i często prawie niewidocznej zasłony. Składa się głównie z kryształków lodu w kształcie blaszek.

Należy do chmur wysokich, występuje na wysokości od 6 000 do 12 000 m. Często powoduje powstawanie zjawiska halo wokół słońca oraz księżyca. Nie daje opadów.

W zasłonie tworzącej chmurę Cirrostratus można czasem obserwować efekt prążkowania – takie chmury nazywa się wtedy Cirrostratus undulatus (Cs un).

Chmury Cirrostratus można od chmur Altostratus odróżnić tym, że są cieńsze – nigdy nie zasłaniają całkowicie słońca – a często wręcz są na tyle cienkie, że bardzo trudno je odróżnić od niepokrytego nimi nieba.

Mogą się kończyć ostrą granicą lub przechodzić płynnie w chmury Cirrus.

Pojawienie się chmur Cirrostratus może, podobnie jak w przypadku chmur Cirrus, być zwiastunem nadchodzącego frontu ciepłego, czyli pogorszenia pogody. Chmury mogą także towarzyszyć frontowi zimnemu, a dokładniej, cumulonimbusom. Jeśli kowadło Cumulonimbusa rozpościera się wystarczająco wysoko, to z jego wysokich części mogą tworzyć się chmury Cirrostratus.

Cirrocumulus (Cc – chmura kłębiasto-pierzasta) – chmura w postaci cienkiej, białej ławicy, której poszczególne elementy mają rozmiar kątowy poniżej jednego stopnia (widziane z powierzchni Ziemi).

Są to chmury wysokie, występujące na wysokości od 6 000 do 12 000 m, zbudowane są z kryształków lodu, nie dają opadów. Powstają w wyniku powolnego podgrzewania od dołu chmur typu cirrus lub cirrostratus.

Od podobnych im chmur Altocumulus można je odróżnić tym, że są mniejsze i bardziej białe. Są też na tyle cienkie, że na ich dalszych od Słońca krawędziach nie tworzą się cienie.

Szczególnym przypadkiem cirrusów są smugi kondensacyjne, które powstają pod tropopauzą w wyniku kondensacji pary wodnej w zetknięciu ze spalinami silników samolotu odrzutowego.

Altostratus [łac.] (As – chmura średnia warstwowa) to chmura w postaci grubej i gęstej niebieskiej albo szarej warstwy przez którą Słońce lub Księżyc przeświecają jak przez matowe szkło, złożona z kropel wody oraz kryształków lodu. Często pokrywa całe niebo, a czasem towarzyszy jej opad drobnego deszczu lub śniegu. Występuje na wysokości od 2 000 do 5 000 m.